Drewno łączone na mikrowczepy nadal reaguje na warunki otoczenia . Może pobierać wilgoć z powietrza i ją oddawać, a wraz ze zmianą wilgotności zmieniać swoje wymiary. Dotyczy to zarówno listew, jak i płyt wykonanych z łączonych lameli.
Praca mikrowczepów nie zamienia drewna w materiał całkowicie niewrażliwy na wilgoć. Dlatego o zachowaniu elementów decyduje nie tylko produkcja, lecz także transport, przechowywanie, obróbka i montaż.
Praca mikrowczepów: Co oznacza, że drewno pracuje?
„Praca drewna” to potoczne określenie zmian wymiarów i kształtu, które mogą towarzyszyć zmianom jego wilgotności.
Gdy drewno pobiera wilgoć, pęcznieje. Gdy ją oddaje, kurczy się. Zmiany te nie są jednak jednakowe we wszystkich kierunkach. Zwykle są znacznie większe w poprzek włókien niż wzdłuż nich.
W praktyce szeroki panel może więc zmieniać szerokość w sposób istotny dla projektu, nawet jeśli jego długość pozostaje względnie stabilna. Wielkość zmian zależy między innymi od gatunku, układu drewna i różnicy warunków otoczenia.
Czy mikrowczep ogranicza wszystkie odkształcenia?
Nie. Połączenie krótszych odcinków na długości nie usuwa właściwości drewna, z którego wykonano element.
Podobnie sklejenie lameli bokami nie gwarantuje, że płyta nigdy nie zmieni kształtu. O jej zachowaniu decydują również przygotowanie surowca, konstrukcja panelu i warunki użytkowania.
Dlatego obietnica „mikrowczep się nie wypacza” jest zbyt daleko idącym uproszczeniem. Właściwym celem jest ograniczenie ryzyka przez odpowiednie przygotowanie materiału i poprawne postępowanie na kolejnych etapach pracy.
Dlaczego warunki przechowywania są tak ważne?
Materiał dostarczony w odpowiednim stanie może zmienić wilgotność, jeśli trafi do nieodpowiedniego magazynu.
Ryzyko pojawia się na przykład wtedy, gdy drewno jest przechowywane:
- w pomieszczeniu z trwającymi mokrymi pracami budowlanymi;
- bezpośrednio przy wilgotnej posadzce lub ścianie;
- blisko grzejnika albo intensywnego źródła ciepła;
- w miejscu narażonym na opady lub kondensację;
- w warunkach dużych i częstych zmian wilgotności.
Szczególnie niekorzystne mogą być nierównomierne warunki po obu stronach płyty. Jeśli jedna powierzchnia jest intensywnie ogrzewana albo zawilgocona, materiał może reagować nierównomiernie.
Jak przechowywać listwy i płyty mikrowczep?
Podstawą są zalecenia dostawcy dotyczące konkretnego produktu oraz sposobu jego pakowania.
Materiał powinien mieć stabilne podparcie i być chroniony przed zawilgoceniem oraz uszkodzeniami. Nie należy pozostawiać długich elementów w pozycji, w której przez dłuższy czas uginają się pod własnym ciężarem.
W przypadku płyt trzeba zadbać o podparcie pozwalające zachować ich płaskość. Sposób układania, stosowanie przekładek i moment usunięcia opakowania warto uzgodnić z dostawcą. Nie każda metoda odpowiednia dla surowej tarcicy będzie właściwa dla przygotowanych paneli.
W magazynie dobrze jest kontrolować nie tylko temperaturę, ale również wilgotność względną powietrza. Samo ogrzewanie pomieszczenia nie oznacza jeszcze, że warunki są odpowiednie.
Na czym polega aklimatyzacja drewna?
Aklimatyzacja służy dostosowaniu wilgotności materiału do warunków, w których będzie obrabiany lub użytkowany.
Nie jest to jednak wyłącznie odczekanie określonej liczby dni. Znaczenie mają stan początkowy drewna, grubość elementów, sposób pakowania i warunki panujące w pomieszczeniu.
Nie można więc przyjąć, że każda listwa i każda płyta będą gotowe do pracy po takim samym czasie. Przy bardziej wymagających realizacjach warto oprzeć decyzję na pomiarach i zaleceniach technologicznych, a nie tylko na kalendarzu.
Czy warto mierzyć wilgotność przed obróbką?
Przy produkcji wymagającej dokładności wymiarowej kontrola wilgotności pomaga ocenić, czy materiał jest przygotowany do kolejnego etapu.
Wynik zależy jednak od sposobu pomiaru. Wilgotnościomierz należy stosować zgodnie z instrukcją, uwzględniając między innymi gatunek drewna i zakres pracy urządzenia.
Pojedynczy odczyt z przypadkowego miejsca nie zawsze opisuje całą partię. Jeżeli pomiar ma być podstawą odbioru dostawy, warto wcześniej uzgodnić metodę oraz kryteria oceny z dostawcą.
Jak uwzględnić pracę drewna podczas montażu?
Nawet prawidłowo przygotowany materiał może sprawiać problemy, jeśli zostanie zamontowany bez uwzględnienia zmian wymiarów.
W przypadku blatów i szerszych paneli sposób mocowania powinien pozwalać na przewidywaną pracę drewna. Dobór łączników i luzów zależy od konstrukcji, wymiarów oraz układu włókien.
Nie należy też zakładać, że olej lub lakier całkowicie zatrzyma wymianę wilgoci. Powłoka może ją ograniczać i spowalniać, ale nie zwalnia z prawidłowego zaprojektowania elementu. System wykończenia trzeba stosować zgodnie z jego zaleceniami, uwzględniając powierzchnie, krawędzie i wykonane otwory.
Co sprawdzić przed rozpoczęciem pracy?
Przed obróbką lub montażem warto odpowiedzieć na pięć pytań:
- Czy materiał był przechowywany zgodnie z zaleceniami?
- Czy warunki w miejscu pracy są stabilne?
- Czy wilgotność drewna odpowiada wymaganiom procesu?
- Czy elementy nie mają widocznych uszkodzeń lub odkształceń?
- Czy projekt uwzględnia naturalne zmiany wymiarów?
Jeśli dostawa została zawilgocona albo materiał budzi wątpliwości, nie warto rozpoczynać obróbki bez wcześniejszej konsultacji. Najpierw należy ustalić przyczynę i sposób dalszego postępowania.
Przygotuj materiał do projektu z Forest
Zamawiasz listwy lub płyty mikrowczep do dalszej produkcji? Opisz zastosowanie i warunki, w których materiał będzie obrabiany oraz użytkowany. Pozwoli to omówić wymagania dotyczące zamówienia i przygotowania drewna do kolejnych prac.